मुंबई - महाराष्ट्रामध्ये विशेष सखोल पुनरीक्षण (एसआयआर) अंतर्गत मतदार यादीचा मसुदा प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. सोमवारी प्रसिद्ध झालेल्या या यादीतून अंदाजे २ कोटी मतदारांची नावे वगळण्यात आली आहेत. निवडणूक आयोगाने या २ कोटी ७ लाख लोकांना 'असंकलित मतदार यादी' म्हणून वर्गीकृत केले आहे. हे पाहून, आपली नावे यादीतून वगळली गेली असतील अशी अनेकांना चिंता वाटत आहे. तथापि, महाराष्ट्राचे मुख्य निवडणूक अधिकारी एस. चोकलिंगम यांनी परिस्थिती स्पष्ट केली आहे की, ही नावे कायमस्वरूपी वगळण्यात आलेली नाहीत, त्यामुळे घाबरण्याची गरज नाही.
महाराष्ट्रात एकूण ९७.८ दशलक्ष मतदार आहेत. एसआयआर प्रक्रियेनंतर, या मतदारांपैकी अंदाजे ७८.८६% (७७.१ दशलक्ष) मतदारांचा मसुदा यादीत समावेश करण्यात आला आहे. उर्वरित २१.१५% (२०.७ दशलक्ष) मतदारांना सध्या मसुदा यादीतून वगळण्यात आले आहे. चोकलिंगम यांनी स्पष्टपणे सांगितले, "हे नाव तात्काळ वगळले जाणार नाही. मी सर्व मतदारांना आवाहन करतो की, राज्यभरातील मोठ्या आकड्यांवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, तुमचे नाव यादीत आहे की नाही हे तपासा. नाव नसल्यास, ते समाविष्ट करण्यासाठी फॉर्म ६ भरा. कोणतीही माहिती चुकीची असल्यास, दुरुस्तीसाठी विनंती करा."
निवडणूक आयोगाने या माहितीचा संपूर्ण तपशीलही जनतेसमोर ठेवला आहेः ठोस माहिती मिळाल्यानंतर ७६.८० लाख मतदारांनी कायमस्वरूपी इतरत्र स्थलांतर केले आहे. पडताळणी दरम्यान ७५.५२ लाख लोक घरी आढळले नाहीत किंवा त्यांचा ठावठिकाणा कळू शकला नाही. ३४.८१ लाख मतदारांचे निधन झाले आहे (प्रमाणपत्र किंवा कौटुंबिक अहवालानुसार). १७.६३ लाख नावे दुबार आहेत किंवा इतर कुठल्यातरी क्षेत्रातही नोंदणीकृत आहेत. या यादीत २.२३ लाख मतदार इतर कारणांसाठी आहेत. हा मसुदा १००% अचूक असल्याचा दावा करता येणार नाही, हे निवडणूक आयोग स्वतःच मान्य करतो. याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे जमिनीवरील वास्तविकता. नियमांनुसार, बूथ लेव्हल ऑफिसर (बीएलओ) यांना घरोघरी जाऊन तपासणी करणे आवश्यक आहे. जर कोणीही आढळले नाही, तर त्यांना तीन वेळा जावे लागू शकते.
शहरी भागांमध्ये बहुतेक लोक नोकरी करतात आणि रात्री ७-८ नंतरच घरी परततात. दरम्यान, पडताळणी करणाऱ्या बहुतांश बीएलओ महिला असल्याने त्यांना रात्री उशिरापर्यंत काम करणे अवघड जाते. त्यामुळे, जे दिवसा घरी आढळत नाहीत, त्यांना गैरहजर मानले जाते. अधिकाऱ्यांचा असा विश्वास आहे की, यामुळे अनेक खऱ्या मतदारांची नावे चुकून 'असंकलित' श्रेणीत समाविष्ट झाली असावीत. मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी आठवण करून दिली की, हा केवळ एक मसुदा असून अंतिम यादी नाही. अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध करण्यापूर्वी दावे आणि आक्षेपांची सखोल प्रक्रिया पार पाडली जाईल.
यादी तपासण्यासाठी, तुम्ही तुमच्या जिल्हाधिकाऱ्यांच्या वेबसाइटला भेट देऊ शकता. राजकीय पक्षांच्या बूथ स्तरीय एजंटांनाही प्रती पुरवण्यात आल्या आहेत. आपले नाव तपासणे ही केवळ अधिकाऱ्यांची जबाबदारी नाही, तर प्रत्येक मतदाराचे कर्तव्य आहे. मग, तुम्ही कशाची वाट पाहत आहात? तुमचे नाव मतदार यादीत आहे की नाही हे पाहण्यासाठी आजच तपासा !
निवडणूक आयोगाच्या प्रक्रियेवर प्रश्नचिन्ह
विशेष सखोल पुनरावलोकन (एसआयआर) झालेली महाराष्ट्राची मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध करण्यात आली. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या (शरद गट) यादीतून २ कोटी मतदार वगळल्याबद्दल आता प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या (शरद गट) प्रक्रियेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत, ही प्रक्रिया निवडक असल्याचे म्हटले आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे (सपा पक्षाचे) राष्ट्रीय प्रवक्ते अनिश गवांदे यांनी निवडणूक आयोगावर निवडकपणे लोकांना मतदानाचा हक्क नाकारल्याचा आरोप करत त्यांच्या प्रक्रियेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. प्रवक्ते मेहबूब शेख म्हणाले, "आम्ही या प्रकरणी आमची भूमिका लवकरच पुराव्यांसह मांडू."
मेहबूब शेख म्हणाले चूक कुठे झाली हे आम्ही शोधून काढू. प्रसारमाध्यमांशी बोलताना, राष्ट्रवादी काँग्रेस (सपा) चे प्रवक्ते मेहबूब शेख म्हणाले, "एसआयआरमध्ये (एसआयआर) खूप कमी नावे आली आहेत. एसआयआरची यादी २१ तारखेला प्रसिद्ध झाली. आम्ही हे काम आमच्या सर्व बीएलएंना सोपवले आहे. आता हे बीएलए शोधून काढतील की कुठे गैरप्रकार झाला आहे आणि कुठे अन्याय झाला आहे. एकदा त्यांना सर्व काही समजले की, आम्ही संपूर्ण पुराव्यांसह आमची बाजू मांडू." ते पुढे म्हणाले, "आता आम्हाला हे शोधण्यासाठी चार ते आठ दिवस काम करावे लागेल की कोणती नावे वगळण्यात आली आहेत आणि कोणती नावे कोणत्याही ठोस कारणाशिवाय वगळण्यात आली आहेत. या सर्वांची तपासणी केल्यानंतरच आम्ही या प्रकरणी काहीतरी सांगू शकू."
मुस्लिम मतदारांची नावे वगळल्याचे दावे
अनिश गवांदे यांनी त्यांच्या पोस्टमध्ये लिहिले आहे, "मुंबईत, ज्या मतदारसंघांमध्ये मुस्लिम मतदारांची संख्या २५ टक्क्यांपेक्षा जास्त आहे, तेथे ४० टक्क्यांहून अधिक मतदार वगळण्यात आले आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेस (सपा) पक्षाचे जितेंद्र आव्हाड प्रतिनिधित्व करत असलेल्या मुंब्रा-काळवा मतदारसंघात ४४ टक्के मतदार वगळण्यात आले आहेत. भिवंडी पूर्वमध्ये ४९ टक्के मतदार वगळण्यात आले आहेत. मानखुर्द शिवाजीनगरमध्ये ४४ टक्के मतदार वगळण्यात आले आहेत." अनिशने निवडणूक आयोगावर लोकांना त्यांच्या मतदानाच्या हक्कापासून निवडकपणे वंचित ठेवल्याचा आरोप केला आणि या मुद्द्यावर महाराष्ट्र गप्प बसणार नाही असे म्हटले. त्याने पुढे लिहिले, "यांपैकी पाऊण नावे कोणत्याही कागदपत्रांशिवाय वगळण्यात आली. तेही, केवळ बूथ लेव्हल ऑफिसरने (बीएलओ) मतदार सापडला नाही असे सांगितल्यामुळे."
निवडणूक आयोगाची मागणी
आपल्या पोस्टमध्ये अनिशने मागणी केली आहे की, निवडणूक आयोगाने ४ नोव्हेंबर रोजी मतदार यादी अंतिम करण्यापूर्वी, नाव वगळण्याचे कारण आणि संबंधित बीएलओच्या भेटीच्या नोंदींसह, प्रत्येक वगळलेल्या मतदाराची मतदान केंद्रनिहाय यादी प्रसिद्ध करावी.
प्रतिक्रिया द्या